Stooklijn warmtepomp instellen: uitleg met voorbeeld

Wat is een stooklijn?

Een stooklijn, ook wel warmtekromme of verwarmingscurve genoemd, is de regel waarmee je warmtepomp bepaalt hoe warm het water naar je radiatoren of vloerverwarming moet. Die regel heeft één ingang: de buitentemperatuur. Hoe kouder het buiten is, hoe warmer het water dat naar binnen gaat. Die watertemperatuur heet de aanvoertemperatuur.

Het punt is dat een warmtepomp niet zoals een cv-ketel gewoon vollast draait tot het warm genoeg is. Hij is juist het zuinigst als hij lang en rustig op een lage temperatuur doorstookt. Elke graad die de aanvoertemperatuur lager kan, levert rendement op: als vuistregel zo'n 2 tot 2,5 procent per graad. Van 45 naar 35 graden scheelt dus al gauw een vijfde op je stookkosten, bij hetzelfde comfort.

Voorbeeld van een stooklijn

Een stooklijn wordt meestal ingesteld met twee punten: wat de aanvoertemperatuur moet zijn bij streng vriesweer, en wat bij zacht weer. Daartussen rekent de warmtepomp zelf. Ter illustratie twee veelvoorkomende instellingen:

Neem dit als vertrekpunt, niet als voorschrift. De juiste lijn hangt af van je isolatie, je afgifte-oppervlak en hoe je woont. Een slecht geïsoleerd huis met kleine radiatoren heeft een steilere lijn nodig; heb je grote of extra radiatoren, dan kan de lijn juist veel vlakker. Meer daarover in warmtepomp met radiatoren.

Stooklijn instellen: stap voor stap

Verlagen doe je geduldig, want een huis reageert traag. Zo pak je het aan:

1. Noteer je huidige instelling voordat je iets verandert, zodat je altijd terug kunt.
2. Verlaag met 2 graden tegelijk, niet meer. Meestal verstel je het punt bij de laagste buitentemperatuur.
3. Wacht drie tot vijf dagen. Een huis dat is afgekoeld heeft dagen nodig om weer op temperatuur te komen, dus binnen een dag oordelen leidt gegarandeerd tot de verkeerde conclusie.
4. Zet je thermostaatknoppen open. Een stooklijn werkt alleen als het water overal langs kan. Half dichtgedraaide radiatorkranen dwingen de warmtepomp juist tot een hogere temperatuur.
5. Herhaal tot het net niet meer warm genoeg wordt op een koude dag, en ga dan 2 graden terug omhoog. Dat is je optimum.

Hoe weet je of je stooklijn te hoog staat?

Twee signalen verraden het. Het eerste is dat je warmtepomp op een gemiddelde winterdag kort en vaak aan- en uitslaat in plaats van rustig door te draaien: hij maakt het water sneller warm dan het huis het kwijt kan. Het tweede is dat kamers snel te warm worden en de thermostaatkranen dus vroeg dichtknijpen. Beide kosten rendement.

Staat de lijn te laag, dan merk je dat op de koudste dagen: het huis komt 's middags niet meer op temperatuur en de warmtepomp draait continu zonder het doel te halen. Dat is het moment om die laatste 2 graden terug te nemen.

Meten of het werkt

Na elke aanpassing wil je zien of je COP écht omhoog ging, en niet alleen of het toevallig zachter weer was. WattZo toont je COP per dag en uitgezet tegen de buitentemperatuur (de energie-handtekening), zodat je twee weken met elkaar kunt vergelijken bij hetzelfde weer. Zo slijp je de stooklijn bij op bewijs in plaats van op gevoel. Heb je een Quatt, lees dan ook Quatt-COP verbeteren.